De verschillen tussen verzadigd en onverzadigd vet

De verschillen tussen verzadigd en onverzadigd vet

Vet, (on)gezond eten en afvallen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hierbij heeft vet een bijzonder slechte naam. Maar is dat wel terecht?

Hoog tijd om het onderwerp ‘vet’ eens goed onder de loep te nemen.

In dit artikel kijken we wat vet precies is. Ook zoomen we in op het verschil tussen verzadigd en onverzadigd vet en kijken we welke vetten gezond zijn en welke niet.

Wat is vet?

Laten we van start gaan met een algemene uitleg over vet. Wat is het en wat doet ons lichaam ermee?

Het menselijk lichaam bestaat uit maar liefst 100.000 miljard cellen die zijn onder te verdelen in 200 verschillende soorten. Bijvoorbeeld cellen die onze beschermende huid vormen, oogcellen die ervoor zorgen dat we kunnen zien, spiercellen waarmee we bewegen en hersenencellen voor alle denkprocessen.

Om cellen te maken en ze te laten doen wat ze moeten doen, heeft ons lichaam twee dingen nodig: bouwstoffen en brandstoffen.

Bouwstoffen zijn nodig omdat de cellen in ons lichaam regelmatig worden ververst. En om alle cellen te laten doen wat ze moeten doen is brandstof nodig.

Dus om spiercellen te laten bewegen is brandstof nodig. Voor al onze denkprocessen is brandstof nodig. Zelfs tijdens het slapen heeft je lichaam brandstof nodig.

Vet is zowel een hele belangrijke bouwstof als ook een goede brandstof voor ons lichaam. Bovendien is vet een transportmiddel voor vitamines A, D en E. en het werkt als isolatiemateriaal om ons warm te houden.

We hebben dus vetten nodig om goed te functioneren. Maar net als bij koolhydraten moeten het wel de juiste vetten zijn en in de juiste hoeveelheid.

Sommige vetten zijn extreem gezond, zoals omega-3. Andere zijn heel erg ongezond en kunnen bij een stelselmatige overdosis zelfs dodelijk zijn, zoals transvetten.

Om het verschil tussen gezonde en ongezonde vetten beter te begrijpen, leg ik hieronder het verschil uit tussen de twee hoofdsoorten: verzadigd en onverzadigd vet.

Verzadigd en onverzadigd vet in onze voeding

Alle vetten in onze voeding zijn een combinatie van verzadigde en onverzadigde vetten. Maar een van deze twee vetten is altijd in de meerderheid.

Bij vlees en zuivelproducten zoals melk, kaas en boter is verzadigd vet in de meerderheid. Er zijn ook een paar plantaardige bronnen met verzadigd vet zoals kokosvet en palmolie.

verschillende-vetten-verzadigd-jasperalblas

Onverzadigd vet zit vooral in plantaardige bronnen zoals noten, zaden en avocado’s en in plantaardige oliën zoals zonnebloemolie, olijfolie en vloeibare bak- en braadproducten. Ook de vetten in vis bestaan vooral uit onverzadigde vetten.

Met het blote oog kan je een groot verschil tussen deze twee vetsoorten waarnemen. Verzadigde vetten hebben bij kamertemperatuur namelijk een vaste, gestolde vorm. Onverzadigde vetten zijn vloeibaar bij kamertemperatuur.

Het echte verschil tussen verzadigd en onverzadigd vet

Het uitleggen van de echte verschillen tussen verzadigd en onverzadigd vet kost iets meer woorden. Deze zijn namelijk iets ingewikkelder.

Om te beginnen moet je, om die verschillen te kunnen zien, vetten honderden keren uitvergroten. Dat kan bijvoorbeeld met een microscoop. Pas dan zie je de allerkleinste deeltjes waaruit iets is opgebouwd. Die deeltjes heten atomen.

Vetten zijn opgebouwd uit twee elementen: glycerol en vetzuren. Vetzuren bestaan weer uit koolstofatomen (C) en waterstofatomen (H).

Deze twee atomen kunnen zich aan elkaar vasthechten. Hierbij is het koolstofatoom de verbindende factor. Zeg maar de leider.

Het koolstofatoom is de leider omdat dit atoom verbindingsplekken heeft. En aan die plekken kunnen andere atomen zich verbinden met het koolstofatoom.

Enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren

Nu we dit weten gaan we nog één stapje verder. Onverzadigde vetten zijn namelijk onder te verdelen in enkelvoudig en meervoudig onverzadigd vetzuren.

Bij onverzadigd vet heeft het koolstofatoom verbindingsplekken over omdat andere atomen daar niet aan zijn gekoppeld. Om die plek toch te gebruiken, kunnen koolstofatomen ook onderling met elkaar koppelen.

Als koolstofatomen zich op één plek met elkaar verbinden zijn het enkelvoudig onverzadigde vetzuren. Als koolstofatomen op meerdere plekken koppelen zijn het meervoudig onverzadigde vetzuren.

verschillende-vetten-atomen-jasperalblas

Enkelvoudig en meervoudig vet in onze voeding

Net als verzadigd en onverzadigd vet hebben ook enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren verschillende eigenschappen in onze voeding.

Olijfolie, pinda’s, arachideolie en vetten in vruchten zoals avocado’s zijn bronnen van enkelvoudig onverzadigde vetzuren.

Voorbeelden van meervoudig onverzadigde vetten zijn zonnebloemolie, sojaolie, noten en visolie.

Het grootste verschil is dat enkelvoudig onverzadigde vetzuren sterker zijn dan meervoudig onverzadigde vetzuren. Je kan ze beter bewaren en ze kunnen beter tegen bepaalde invloeden van buitenaf, zoals zuurstof en hitte.

Meervoudig verzadigde vetten zijn gevoelig voor blootstelling aan zuurstof en hitte. Zuurstof en warmte laten deze vetzuren sneller oxideren. Geoxideerde vetten zijn eigenlijk bedorven en dat is natuurlijk niet goed voor de gezondheid.

Welke vetten zijn gezond?

Veel mensen denken dat verzadigd vet niet gezond is en onverzadigd vet wel gezond is. Dat is niet (helemaal) waar. Behalve transvetten heb je elke soort vet nodig.

Van verzadigd vet werd jarenlang aangenomen dat het ongezond is. Deze vetsoort zou direct verantwoordelijk zijn voor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Die aanname ontstond ongeveer 50 jaar geleden, maar is toen nooit goed onderzocht. Toch hebben voedselfabrikanten, overheden en de media die informatie voor waar aangenomen. Zo kon het gebeuren dat wij heel lang verkeerd zijn voorgelicht.

Allerlei nieuwe onderzoeken wijzen uit dat die link niet juist is [1]. Sterker nog, verzadigd vet is een hele goede bouw- en brandstof.

Onverzadigde vetten zijn op zichzelf ook hele goede bouw- en brandstoffen voor ons lichaam. Deze vetten hebben een positieve invloed op ons cholesterol waardoor het risico op hart- en vaatziekten vermindert.

Het is bij onverzadigde vetten wel belangrijk om goed te letten op het verschil tussen enkelvoudig en meervoudig verzadigde vetten. Meervoudig onverzadigde vetten zijn heel fragiel en minder geschikt om te verhitten.

Probeer bovendien om industrieel vervaardigde, onverzadigde oliën zoveel mogelijk te vermijden. Voorbeelden van deze olie zijn sojaolie, maïsolie, koolzaadolie, zonnebloemolie (behalve high oleic) en sesamolie.

Deze oliën zijn zodanig bewerkt in de fabriek dat ze heel ver verwijderd zijn van de vorm zoals we die in de natuur aantreffen.

Extra gezonde essentiële vetten

Er is één groep meervoudig onverzadigde vetten die ik graag nog even wil uitlichten. Dat zijn namelijk de essentiële vetten, zoals omega-3 dat in visolie zit.

Deze groep vetten heten essentiële vetten omdat ons lichaam die nodig heeft, maar niet zelf kan aanmaken. Wij moeten die dus via onze voeding binnenkrijgen.

omega-3-keuzehulp-verse-vis2-jasperalblas

Conclusie

Vetten zijn gezonder voor ons dan veel mensen denken. Sterker nog, er zijn zelfs essentiële vetten die ons lichaam nodig heeft maar niet zelf aanmaakt. Deze vetten moeten wij via onze voeding binnenkrijgen.

Het is wel verstandig om je te realiseren dat niet alle vetten hetzelfde zijn. Verzadigde en onverzadigde vetten, maar ook enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetten hebben allemaal afzonderlijke eigenschappen in onze voeding en in ons lichaam.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

error

Enjoy this blog? Please spread the word :)